Voor hen die er niet meer zijn.
Desireé van Deurse
Straatadvocaat Nederland
05-05-2025 / Heerlen
Gisteren gedenken, vandaag vieren.
Gisteren was het herdenkingsdag, waarbij we hen die gevallen zijn in de Tweede Wereldoorlog gedenken. En vandaag is het Bevrijdingsdag, waarbij we onze vrijheid vieren.
Maar wat betekent dat nu eigenlijk?
Het belang van Herdenkingsdag:
lessen en waardering voor vrijheid.
Elk jaar op 4 mei herdenken we in Nederland de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en andere gewapende conflicten.
Het is een moment van bezinning, een dag waarop we stilstaan bij de prijs die is betaald voor de vrijheid die we vandaag als vanzelfsprekend beschouwen.
Maar vrijheid is allesbehalve vanzelfsprekend. Het is een kostbaar goed dat met bloed, offers en doorzettingsvermogen is verkregen, en dat continu verdedigd en gekoesterd moet worden.
Lessen uit het verleden.
Herdenkingsdag herinnert ons eraan dat oorlog en onderdrukking niet zomaar uit het niets ontstaan. Ze zijn vaak het gevolg van intolerantie, extremisme en het falen om dialoog te voeren.
De verhalen van hen die het hebben meegemaakt—over verlies, moed, en solidariteit—brengen ons inzicht en waarschuwen ons voor de gevaren van verdeeldheid.
Het verleden leert ons dat vrijheid een kwetsbaar gegeven is. Totalitaire regimes, discriminatie en onderdrukking kunnen sluipend hun weg vinden in samenlevingen die hun waakzaamheid verliezen. Het is daarom essentieel dat we blijven leren van de geschiedenis en onze democratische waarden beschermen.
De waarde van vrijheid.
Vrijheid is meer dan alleen de afwezigheid van oorlog. Het betekent dat we onze mening mogen uiten, mogen liefhebben wie we willen en onze dromen mogen nastreven zonder angst. Maar vrijheid komt niet vanzelf.
Het vereist inzet van ons allen om rechtvaardigheid, gelijkheid en vrede te behouden. Wanneer we onze vrijheid als vanzelfsprekend gaan beschouwen, lopen we het risico haar langzaam te verliezen. Daarom is het van groot belang dat we alert blijven op ontwikkelingen die onze vrijheden kunnen beperken, dat we opkomen voor hen die hun stem niet kunnen laten horen en dat we solidariteit tonen met onderdrukte bevolkingsgroepen wereldwijd.
Herdenken als verbindende kracht.
Herdenken is niet alleen een blik op het verleden; het is ook een manier om de toekomst vorm te geven. Het verenigt ons als samenleving en benadrukt de gedeelde verantwoordelijkheid om onze vrijheid te bewaken.
Door stil te staan bij de offers van onze voorgangers, worden we ons bewuster van de waarde van een open en inclusieve samenleving. Herdenken versterkt ons morele kompas en herinnert ons eraan dat vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend zijn.
Vrijheid is kwetsbaar, maar ook krachtig.
Laten we dit nooit vergeten en blijven bouwen aan een wereld waarin vrijheid voor iedereen toegankelijk is.
Verder dan de Wereldoorlog.
Voor hen die er niet meer zijn, voor de offers die zij maakten, het leed dat doorstaan werd en de tranen die vloeiden vind ik het belangrijk te gedenken. Maar dit is niet uitsluitend beperkt tot de Tweede Wereldoorlog.
Gisteren waren mijn gedachten om 20.00 uur dan ook overal tegelijk. Bij de mensen die vandaag nog steeds de littekens van toen dragen, bij de mensen die elders vandaag in oorlog zijn, de kinderen die geboren zijn in oorlog, en nooit vrede hebben mogen ervaren. Maar óók bij mensen die zich verloren & ongezien voelen door onze eigen overheid. De mensen die een onzichtbare strijd voeren, soms ook vooral tegen zichzelf.
Bij de mensen die heel dapper streden tegen hevig ziekte, maar die ondanks alles hun strijd verloren hebben. Bij m’n collega die notabene tussen herdenkingsdag & Bevrijdingsdag in geconfronteerd word met het verlies van een dierbare. Wat was hij gisteren nog trots op de strijdvaardigheid en het doorzettingsvermogen van zijn dierbare. Helaas was het niet voldoende.
Deze dierbare is er nu één van “Hen die er niet meer zijn” . Een van velen, maar als individu wat mij betreft nét zo belangrijk als hen die wij gisteren herdachten.
Ver weg, en dichtbij.
Maar ook m’n cliënten die worstelen in deze periode omdat 90% van de organisaties waarbij zij leunen in het dagelijks leven, onbereikbaar zijn. Begrijpelijk, maar het maakt het niet gemakkelijker voor hen.
Hoe krom is het dat wij op een dag dat verbinding centraal staat, juist de meest kwetsbaren zich het aller eenzaamst voelen ?
Dit maakt dat ik dan doorgaans tóch maar even probeer te reageren op een appje of mailtje. Want als verbondenheid met elkaar een belangrijke pilaar is om onze vrijheid te beschermen, dan is dit nodig.
Leven & dood onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Wat mijn collega overkomt, dat overkomt mij ook. Dat is zo’n beetje kernwaarde van ons team. Want ook hij is mijn broeder. En al wat hem raakt, dat raakt mij ook regelrecht in m’n ziel. Ik werd ook weer even keihard met m’n neus op de realiteit gedrukt. Het leven is vergankelijk, en kan plots eindigen. Net als onze vrijheid.
Tegelijk is deze dierbare ook een soort van bevrijd, op Bevrijdingsdag, uit het fysiek lijden. De geest wilde nog wel, maar het lichaam was ontzettend moe. Dit maakt het echter niet minder pijnlijk voor zijn nabestaanden. Het gevoel van verslagenheid is maar lastig te overwinnen en het vereist veel moed om door te gaan. Ook daarvoor maak ik een diepe buiging, want die collega neemt nog steeds de telefoon op als ik bel. En dat zegt wat over het karakter van een mens. Hij komt er wel, al moet ik hem vooruit slepen.
Naast het afscheid aan de ene kant, mocht ik aan de andere kant iemand uit mijn eigen verleden opnieuw ontmoeten. Meer dan 10 jaar zijn er verstreken. We waren elkaar behoorlijk lang kwijt, en plotseling uit het niets was er daar een spontaan berichtje van mijn vroegere hartsvriendin.
Elkaar opnieuw ontmoeten.
Wat is het toch eigenlijk mooi, om notabene op Bevrijdingsdag, haar weer te mogen ontmoeten? Om de vriendschap die ooit was te herdenken, en te ontdekken dat we elkaar eigenlijk nog steeds leuk vinden.
We zijn allebei ouder geworden, een rimpel hier & daar, allebei moeder en een behoorlijke weg afgelegd om onszelf weer te kunnen vinden. Het is fijn te weten dat ook zij op de een of andere bizarre manier op haar pootjes terecht is gekomen, ondanks dat het leven nou niet bepaald gunstig was voor haar. Ik verheug mij stiekem al op de volgende ontmoeting.
Ik heb deze dagen veel gedacht aan hen die er niet meer zijn, zo ook mijn eigen vader. Ik herinnerde mij de lessen die zij achterlieten. Maar óók aan hen die er wél nog zijn. En door de ontmoeting met mijn jeugdvriendin zag ik dat alles eigenlijk nog mogelijk is. Ik heb nog tijd, en ben van plan er veel mooie dingen mee te doen.
Ondertussen komen er ook nieuwe dingen op mijn pad, nieuwe mensen te ontmoeten, nieuwe kansen die zich aandienen. Ik omarm ze allemaal. Wetende dat er gaandeweg ook weer verlies zal zijn. En dat is oké.
Morgen ga ik weer aan het werk. En ga ik actief verder bouwen aan onze Stichting Straatadvocaat Nederland, en weer mensen verbinden met elkaar.
Al wat sterft zal bloeien.
Ik zag ook de Gemeente Heerlen een mooie straatnaam onthullen van een pad, als eerbetoon aan de familie Hendlich. Deze naam is onlosmakelijk verbonden met het grote onrecht dat velen in de Tweede Wereldoorlog aangedaan is. Hoewel er zelfs geen foto van hen te vinden is, vind ik dit een prachtige manier om te zeggen dat iedereen er toe doet.
Zij worden niet vergeten, zij horen erbij. Toen, nu en voor altijd!
Ter afsluiting een mooi gedicht, geschreven door Toon Hermans. Die intussen ook er één is van “Hen die er niet meer zijn”, maar toch is hij dichtbij.
De bomen komen uit de grond
en uit hun stam de twijgen
en iedereen vindt het heel gewoon
dat zij weer bladeren krijgen
We zien ze vallen op de grond
en dan opnieuw weer groeien
Zo heeft de aarde ons geleerd
dat ál wat sterft zal bloeien.
Alle rechten voorbehouden© 2025 Stanley ter Haar Desireé van Deurse